6. Energetyka | Wolna Rzeczpospolita

6. Energetyka

1. Energetyka jako sektor strategiczny

Energetyka pozostaje:

wyłącznie pod polską kontrolą właścicielską, zarządczą i operacyjną.

Dotyczy to:

elektrowni,
sieci przesyłowych,
sieci strategicznych,
magazynów energii,
gazociągów,
terminali,
strategicznych magazynów paliw,
systemów sterowania,
danych energetycznych.

Żaden zagraniczny podmiot nie może uzyskać:

udziału pozwalającego na wpływ,
prawa weta,
współzarządzania,
kontroli systemów,
kontroli danych strategicznych.

2. Węgiel

Węgiel pozostaje jednym z podstawowych źródeł energii do czasu pełnego uruchomienia energetyki jądrowej.

Państwo zachowuje:

własne kopalnie,
kompetencje wydobywcze,
zdolność przetwarzania,
własne zapasy,
technologie spalania i modernizacji bloków.

Nie likwiduje się sprawnych zdolności energetycznych przed uruchomieniem realnego źródła zastępczego.

Sprawne źródła energii mogą być wyłączane wyłącznie po uruchomieniu odpowiednich źródeł zastępczych, zapewniających co najmniej równoważną moc dyspozycyjną, stabilność dostaw i bezpieczeństwo energetyczne kraju, oraz pod warunkiem wykazania rzeczywistej potrzeby ich wyłączenia.

Uruchomienie nowych źródeł energii, w szczególności elektrowni jądrowych, nie stanowi samoistnej podstawy do likwidacji istniejących kopalń ani trwałego zamykania złóż surowców energetycznych. Decyzje takie wymagają odrębnego uzasadnienia gospodarczego, technicznego i strategicznego. Państwo zachowuje możliwość wznowienia wydobycia, jeżeli przemawia za tym bezpieczeństwo energetyczne Polski.

Polska wypowiada lub wygasza koncesje wydobywcze podmiotów zagranicznych w strategicznych złożach i przejmuje pełną kontrolę nad ich eksploatacją.

Priorytet otrzymują:

polskie spółki,
Skarb Państwa,
podmioty pozostające w pełni pod polską kontrolą.

Jeżeli potrzebne są zagraniczne technologie, mogą być kupowane lub licencjonowane, ale bez oddawania kontroli nad złożem.

3. Gaz

Gaz pozostaje drugim filarem okresu przejściowego.

Polska:

rozwija własne wydobycie,
utrzymuje terminale LNG,
utrzymuje możliwość importu z różnych kierunków,
buduje duże magazyny,
negocjuje dostawy według ceny, bezpieczeństwa i interesów państwa.

Zasada:

Kupujemy gaz tam, gdzie możemy uzyskać najlepsze warunki dla Polski, bez tworzenia strategicznej zależności.

Polska rozwija technologie wodorowe tam, gdzie są ekonomicznie i technicznie uzasadnione.

Obejmuje to:

magazynowanie,
transport,
przemysł ciężki,
energetykę rezerwową,
zastosowania technologiczne.

Zasada:

Wodór ma być narzędziem technicznym, nie ideologicznym obowiązkiem energetycznym.

4. Gaz rosyjski

Jeżeli warunki polityczne, techniczne i gospodarcze pozwalają, Polska może kupować gaz również z Rosji.

Warunek:

korzystna cena,
brak monopolistycznej zależności,
możliwość szybkiego zastąpienia dostaw,
pełna polska kontrola infrastruktury.

Celem jest uzyskanie możliwie najtańszego surowca, a nie prowadzenie energetyki według sympatii politycznych.

5. Polska jako hub gazowy

Polska powinna dążyć do stworzenia dużego środkowoeuropejskiego centrum:

importu → magazynowania → przesyłu → handlu gazem.

Może ono korzystać z:

LNG,
własnego wydobycia,
kierunku północnego,
kierunku wschodniego,
połączeń regionalnych.

Jeżeli projekt zapewnia Polsce przewagę gospodarczą i strategiczną, Polska powinna być nie tylko odbiorcą, ale również sprzedawcą i pośrednikiem energetycznym dla Europy.

6. Energetyka jądrowa

Atom jest docelowym głównym filarem polskiej energetyki.

Program jądrowy powinien obejmować:

duże elektrownie jądrowe,
rozwój własnych kompetencji technicznych,
szkolenie polskich operatorów,
krajowy serwis,
polskie zaplecze inżynieryjne,
badania jądrowe,
rozwój krajowego łańcucha dostaw.

Polska nie może ograniczyć się do:

„kupienia elektrowni pod klucz i telefonu do zagranicznego serwisu”.

7. Kompetencje jądrowe

Państwo buduje własne:

kadry,
laboratoria,
szkolnictwo,
system certyfikacji,
zaplecze remontowe,
kompetencje regulacyjne,
system bezpieczeństwa jądrowego.

Długoterminowym celem jest maksymalna możliwa samodzielność eksploatacyjna.

8. Paliwo jądrowe

Polska utrzymuje:

wieloletnie zapasy paliwa,
kilku możliwych dostawców,
zabezpieczone dostawy,
zdolność magazynowania.

Nie można dopuścić do sytuacji, w której polskie elektrownie jądrowe są zależne od jednego zagranicznego dostawcy.

9. OZE

Odnawialne źródła energii mogą być wykorzystywane:

przez gospodarstwa domowe,
firmy,
gospodarstwa rolne,
lokalne wspólnoty,
instalacje off-grid.

Mogą zwiększać indywidualną autonomię energetyczną.

Nie stanowią jednak podstawowego filaru państwowego systemu energetycznego.

Energetyka państwa musi opierać się przede wszystkim na źródłach sterowalnych.

10. Brak przymusu OZE

Państwo nie zmusza obywatela do:

instalacji paneli,
zakupu określonych urządzeń,
wymiany sprawnych źródeł energii wyłącznie z powodów ideologicznych lub administracyjnych.

OZE jest narzędziem dobrowolnym tam, gdzie jest:

ekonomicznie opłacalne,
technicznie uzasadnione,
korzystne dla użytkownika.

Polska wypowiada lub odrzuca zobowiązania unijne narzucające obowiązkowe udziały OZE, przymusowe technologie energetyczne albo administracyjne wygaszanie sprawnych źródeł energii.

Polska sama ustala własny miks energetyczny według:

bezpieczeństwa,
ceny,
stabilności,
dostępności surowców,
interesu gospodarki.

Polska ma prawo zażądać od Unii Europejskiej anulowania lub zmiany dowolnego wymogu, zobowiązania bądź żądania narzuconego Polsce przez instytucje Unii Europejskiej.

Unia Europejska ma 30 dni kalendarzowych, licząc od dnia oficjalnego wystąpienia Polski z takim żądaniem, na podjęcie decyzji zgodnej z oczekiwaniami Polski i korzystnej dla jej interesów.

Jeżeli w tym terminie nie zostanie podjęta decyzja spełniająca żądania Polski, Polska rozpoczyna procedurę wystąpienia z Unii Europejskiej (Polexit).

Szczegółowy tryb postępowania zostanie określony w części programu dotyczącej polityki zagranicznej i stosunków z Unią Europejską.

11. Sieci energetyczne

Polska modernizuje i rozbudowuje:

sieci przesyłowe,
stacje transformatorowe,
połączenia krajowe,
systemy sterowania,
zapasowe linie przesyłowe.

Sieć musi posiadać redundancję.

Awaria jednego głównego elementu nie może powodować załamania dużej części kraju.

12. Sterowanie energetyką

Wszystkie strategiczne systemy sterowania:

znajdują się w Polsce,
działają na polskiej infrastrukturze,
mają zapasowe centra,
posiadają tryb działania offline,
są zabezpieczone przed zdalnym przejęciem.

Żaden zagraniczny operator nie może posiadać możliwości wyłączenia lub przejęcia polskiego systemu energetycznego.

13. Cyberbezpieczeństwo energetyki

Energetyka podlega najwyższemu poziomowi ochrony CCP.

Każdy strategiczny operator posiada:

całodobowy monitoring,
system awaryjny,
odseparowane kanały sterowania,
regularne testy odporności,
procedury działania bez internetu.

14. Rezerwy energetyczne

Rezerwy energetyczne Polski służą:

wyłącznie zabezpieczeniu potrzeb Polski.

w żadnym wypadku nie mogą być uszczuplane dla potrzeb innych państw, jeżeli mogłoby to obniżyć bezpieczeństwo kraju.

15. Roczne rezerwy

Zgodnie z zasadą przyjętą w Rozdziale 2:

dla kluczowych paliw, komponentów i urządzeń system energetyczny dąży do rezerw odpowiadających co najmniej rocznemu zapotrzebowaniu kryzysowemu.

Dotyczy to odpowiednio:

paliw,
gazu,
węgla,
paliwa jądrowego,
transformatorów,
kluczowych części,
urządzeń sterowania.

Nie oznacza identycznej fizycznej rezerwy każdego surowca — państwo określa wymagany poziom według charakteru zasobu.

16. Magazyny strategiczne

Rozbudowuje się:

magazyny paliw,
magazyny gazu,
składy węgla,
magazyny części,
zapasy urządzeń awaryjnych.

Magazyny są:

rozproszone,
chronione,
zdolne do pracy w kryzysie,
połączone z alternatywną infrastrukturą transportową.

Nowe strategiczne magazyny paliw, komponentów i rezerw państwowych buduje się jako obiekty podziemne lub odpowiednio zagłębione i wzmocnione, odporne na sabotaż, ostrzał i skutki działań wojennych — zgodnie z najwyższymi standardami bezpieczeństwa.

Standard projektowy: preferowane zagłębienie co najmniej około 7 m tam, gdzie warunki techniczne i geologiczne na to pozwalają.

17. Cena energii

Polityka energetyczna ma prowadzić do:

stabilnych cen,
przewidywalności dla przemysłu,
konkurencyjności gospodarki,
ograniczenia ubóstwa energetycznego.

Energia nie może być traktowana przede wszystkim jako instrument fiskalny państwa.

18. Energia dla przemysłu

Przemysł energochłonny:

hutnictwo,
chemia,
nawozy,
przemysł ciężki,
centra danych,

musi mieć zapewniony dostęp do stabilnych dostaw energii po cenach umożliwiających konkurencyjną produkcję zarówno na rynku krajowym, jak i na rynkach zagranicznych.

Bez tego reindustrializacja pozostanie tylko hasłem.

19. Krajowa produkcja urządzeń

Państwo rozwija krajową produkcję:

transformatorów,
turbin,
generatorów,
aparatury,
kabli,
systemów sterowania,
urządzeń jądrowych,
urządzeń gazowych,
elektroniki energetycznej.

20. Serwis w Polsce

Każdy strategiczny kontrakt energetyczny powinien obejmować:

serwis w Polsce,
magazyn części w Polsce,
szkolenie polskich specjalistów,
dostęp do dokumentacji,
możliwie szeroki transfer technologii.

Nie można uzależniać eksploatacji strategicznej infrastruktury od przylotu zagranicznego technika.

21. Badania i rozwój

Państwo rozwija badania nad:

atomem,
magazynowaniem energii,
gazem,
technologiami węglowymi,
nowymi materiałami,
sieciami,
bezpieczeństwem energetycznym.

Energetyka jest również sektorem technologicznego rozwoju kraju.

Państwo finansuje także badania wysokiego ryzyka i wysokiego potencjału nad niekonwencjonalnymi źródłami oraz zjawiskami energetycznymi, w szczególności:

fuzją jądrową,
tzw. zimną fuzją / LENR,
nowymi metodami magazynowania energii,
fizyką plazmy,
niekonwencjonalnymi zjawiskami energetycznymi,
badaniami fundamentalnymi związanymi z ciemną materią i ciemną energią.

Badania mogą być finansowane także wtedy, gdy ich praktyczne zastosowanie nie jest jeszcze potwierdzone. Badania te nie są traktowane jako gotowe technologie ani element obowiązującego miksu energetycznego.

22. Ciepłownictwo

System ciepłowniczy powinien być modernizowany bez narzucania jednej technologii.

Priorytet:

bezpieczeństwo,
koszt,
sprawność,
możliwość lokalnego zaopatrzenia.

23. Energetyka lokalna

Gminy, firmy i gospodarstwa mogą rozwijać własne źródła:

fotowoltaikę,
lokalne elektrownie wodne,
małe magazyny energii,
lokalne agregaty,
rozwiązania off-grid,

jeżeli zwiększa to ich odporność.

Gminy, przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolne oraz osoby prywatne mogą budować i eksploatować lokalne elektrownie wodne, pod warunkiem spełnienia wymogów bezpieczeństwa technicznego oraz ochrony środowiska, w szczególności zachowania ciągłości ekologicznej cieków wodnych.

Nie zastępuje to jednak krajowego systemu energetycznego.

24. Blackout

Każdy region musi posiadać przygotowany plan funkcjonowania podczas długotrwałego braku energii.

Priorytet otrzymują:

szpitale,
wodociągi,
łączność,
wojsko,
Policja,
transport,
centra kryzysowe,
magazyny żywności.

25. Odbudowa systemu po awarii

Państwo utrzymuje zdolność do:

black start

czyli stopniowego uruchomienia systemu energetycznego bez zewnętrznego zasilania.

Rozwiązania te muszą być regularnie testowane.

26. Infrastruktura dual-use

Wybrane elementy energetyki są przygotowywane również do potrzeb:

wojska,
systemów kryzysowych,
centrów dowodzenia,
strategicznych węzłów transportowych.

Dotyczy to również CPK i innych kluczowych obiektów.

27. Eksport energii

Polska może eksportować energię wyłącznie wtedy, gdy:

posiada bezpieczną nadwyżkę,
nie zagraża to krajowym rezerwom,
jest gospodarczo korzystne.

Najpierw potrzeby Polski. Potem eksport.

28. Import energii

Import energii elektrycznej jest dopuszczalny wyłącznie wtedy, gdy całkowity koszt jej pozyskania jest niższy od kosztu porównywalnej energii krajowej, a import nie powoduje strategicznej zależności ani nie zagraża krajowym zdolnościom produkcyjnym.

Przy ocenie opłacalności uwzględnia się cenę zakupu, koszty przesyłu, opłaty, bezpieczeństwo dostaw, ryzyko polityczne, koszty utrzymywania rezerw oraz wpływ na polski przemysł energetyczny.

Nie dopuszcza się importu energii na warunkach dumpingowych, prowadzącego do eliminowania krajowych producentów.

Polska musi zachować zdolność pokrycia krytycznego zapotrzebowania na energię własnymi zasobami.

29. Umowy energetyczne

Każda strategiczna umowa zagraniczna dotycząca:

gazu,
ropy,
paliw,
paliwa jądrowego,
energii,
infrastruktury,
technologii,
systemów sterowania

przechodzi ocenę:

Bilansu Interesu Państwa, zgodnie z Rozdziałem 3,
Izby Eksperckiej,
administracji energetycznej,
właściwych służb specjalnych i kontrwywiadowczych.

Służby analizują przede wszystkim:

rzeczywistą strukturę właścicielską kontrahenta,
powiązania z obcym państwem,
możliwość szantażu dostawami,
ukryte mechanizmy przejęcia kontroli,
ryzyko technologiczne i cybernetyczne.

Strategicznego kontraktu energetycznego nie podpisuje się wyłącznie dlatego, że oferta wygląda dobrze ekonomicznie. Musi być również bezpieczny dla państwa.

30. Audyt energetyczny

Co roku powstaje:

Narodowy Bilans Bezpieczeństwa Energetycznego

obejmujący:

produkcję,
zapotrzebowanie,
rezerwy,
import,
stan infrastruktury,
zależności zagraniczne,
bezpieczeństwo cybernetyczne,
gotowość awaryjną.

Jak wdrażamy

Pierwsze 100 dni

Audyt wszystkich źródeł energii.
Audyt sieci przesyłowych.
Audyt magazynów gazu i paliw.
Audyt rezerw węgla.
Audyt umów importowych.
Audyt zagranicznej kontroli technologicznej.
Audyt bezpieczeństwa cybernetycznego energetyki.

Pierwszy rok

Nowa Strategia Energetyczna Polski.
Harmonogram programu jądrowego.
Program utrzymania węgla do czasu uruchomienia atomu.
Program gazowy.
Budowa strategicznych rezerw.
Program krajowej produkcji urządzeń energetycznych.
Program modernizacji sieci.
Program odporności na blackout.

Pierwsza kadencja

Zaawansowana budowa nowych elektrowni jądrowych.
Rozbudowane rezerwy gazu i paliw.
Modernizacja bloków potrzebnych w okresie przejściowym.
Rozwój polskiego przemysłu energetycznego.
Wzmocnienie sieci i systemów zapasowych.
Budowa kompetencji jądrowych.
Ograniczenie zależności technologicznej od zagranicy.

Efekt

Polska posiada system energetyczny:

własny,
stabilny,
sterowalny,
odporny,
zabezpieczony zapasami,
zdolny do działania podczas wojny i kryzysu,
zapewniający konkurencyjną energię gospodarce.

Skrót programowy

Najpierw bezpieczeństwo Polski. Węgiel i gaz do czasu atomu. Atom jako docelowy fundament. Własne sieci, własne sterowanie, własne rezerwy. OZE jako dobrowolne uzupełnienie lokalne — nie fundament bezpieczeństwa państwa.